Czym był Bezpieczny Kredyt 2%?
Program "Bezpieczny Kredyt 2%" wystartował 1 lipca 2023 roku na mocy ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe. Przez 10 lat państwo dopłacało różnicę między stałą stopą ustaloną przez bank a oprocentowaniem 2%. W praktyce oznaczało to, że kredytobiorca płacił ratę tak, jakby miał oprocentowanie 2%, a resztę pokrywał budżet państwa z Funduszu Mieszkaniowego.
Z programu mogły skorzystać osoby do 45. roku życia, które nie posiadały wcześniej mieszkania, domu ani spółdzielczego prawa do lokalu. Limit kredytu wynosił 500 000 zł dla singla i 600 000 zł dla małżeństwa lub pary z dzieckiem. Wkład własny mógł wynosić maksymalnie 200 000 zł.
Efekt na ceny — co stało się z rynkiem
W ciągu zaledwie 6 miesięcy ceny mieszkań w największych miastach wzrosły o 15-25%. W Warszawie średnia cena za metr kwadratowy na rynku pierwotnym przekroczyła 16 000 zł (wobec około 13 000 zł rok wcześniej). W Krakowie ceny transakcyjne mieszkań deweloperskich osiągnęły średnio 14 500 zł/m², we Wrocławiu 12 800 zł/m², a w Trójmieście 13 200 zł/m².
Deweloperzy windowali ceny, wiedząc że sztucznie napędzany popyt wchłonie każdą podwyżkę. Zdarzały się przypadki, że cena ofertowa tego samego mieszkania rosła o kilkaset złotych na metrze w ciągu jednego miesiąca. Rynek wtórny też eksplodował — właściciele mieszkań podnosili ceny, widząc co dzieje się u deweloperów.
Banki udzieliły w ramach programu ponad 100 000 kredytów na łączną kwotę przekraczającą 40 miliardów złotych. Podaż pieniądza na rynku mieszkaniowym wzrosła tak gwałtownie, że ceny nawet na obrzeżach dużych miast poszybowały w górę.
Limit wykorzystany w kilka miesięcy
Pierwotnie program miał działać przez cały 2023 i 2024 rok, z limitem przyjęć wniosków do końca 2024. Tymczasem pula środków została wyczerpana już w styczniu 2024 roku. Bank Gospodarstwa Krajowego poinformował, że limit środków przewidziany w ustawie został całkowicie rozdysponowany.
Eksperci od początku ostrzegali przed bańką spekulacyjną. Profesor Adam Noga ze Szkoły Głównej Handlowej mówił wprost: "To program, który pompuje bańkę na rynku mieszkaniowym. Korzyści osiągają głównie deweloperzy i właściciele mieszkań, a nie osoby, które miały być adresatami pomocy".
Kto naprawdę skorzystał?
Z danych zebranych przez Związek Banków Polskich wynika, że średnia cena mieszkania kupowanego w ramach Bezpiecznego Kredytu 2% wynosiła około 450 000 zł. Średni wiek kredytobiorcy to 32 lata. Najwięcej kredytów udzielono w województwie mazowieckim, małopolskim i dolnośląskim.
Paradoksalnie, osoby które nie zdążyły skorzystać z programu przed wyczerpaniem limitu, znalazły się w znacznie gorszej sytuacji niż przed jego ogłoszeniem — ceny były już o 20% wyższe, a dopłat już nie było.
Co dalej? Następca programu
Po zakończeniu Bezpiecznego Kredytu 2% rząd zapowiedział nowy program "Kredyt na start" (pierwotnie nazywany "Kredytem 0%"). Ma on wyższe limity dochodowe i obejmuje większą grupę odbiorców, ale różni się mechanizmem dopłat. Na początku 2025 roku program wciąż był w fazie konsultacji, a eksperci spierali się, czy kolejne dopłaty nie pogłębią problemu dostępności cenowej mieszkań.